ﻭﺑﻼﮒ ﺭﺳﻤﯽ م.ا (مِه)

افسانۀ سیمرغ

نویسنده :م. ا (مِه)
تاریخ:جمعه 12 تیر 1394-09:47 ب.ظ

 
ﭼﻮﻥ ﻧﮕﻪ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺁﻥ ﺳﯽ ﻣﺮﻍ ﺯﻭد  \  ﺑﯽ ﺷﮏ ﺁﻥ ﺳﯿﻤﺮﻍ ﺁﻥ ﺳﯽ ﻣﺮﻍ ﺑﻮد
ﺧﻮﯾﺶ ﺭﺍ ﺩﯾﺪﻧﺪ ﺳﯽ ﻣﺮﻍ تمــام  \  ﺑـﻮﺩ ﺧﻮﺩ ﺳﯿﻤــﺮﻍ ﺳﯽ ﻣﺮﻍ ﺗﻤـــﺎم [۱]
     

 ﺩﺭ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ:
 ﺁﺷﯿﺎﻥ ﺳﯿﻤﺮﻍ ﺩﺭ ﺩﺭﺧﺖ ﺩﻭﺭﮐﻨﻨﺪۀ ﻏﻢ (ﺑﺴﯿﺎﺭ ﺗﺨﻤﻪ) ﺍﺳﺖ، ﻭ ﻫﺮﮔﺎﻩ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺑﺮﺧﯿﺰﺩ، ﻫﺰﺍﺭ ﺷﺎﺧﻪ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺩﺭﺧﺖ ﺑﺮﻭﯾﺪ ﻭ ﭼﻮﻥ ﺑﻨﺸﯿﻨﺪ، ﻫﺰﺍﺭ ﺷﺎﺧﻪ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺑﺸﮑﻨﺪ ﻭ ﺗﺨﻢ ﺍﺯ ﺁﻥ ﭘﺮﺍﮔﻨﺪﻩ ﺷﻮد.¹

 ﻭ ﺩﺭﺧﺖ ﺑﺴﯿﺎﺭ ﺗﺨﻤﻪ (ﻭَﻥ ﻭَﺱْ ﺗﺨﻤﮓ) ﻣﯿﺎﻥ ﺩﺭﯾﺎﯼ ﻓﺮﺍﺧﮑﺮﺩ، ﺭﺳﺘﻪ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺗﺨﻢ همۀ ﮔﯿﺎﻫﺎﻥ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺍﺳﺖ…، ﺩﺭ ﺳﺎﻗﻪ ﺁﻥ ۹ ﮐﻮﻩ ﺁﻓﺮﯾﺪﻩ شده است ﮐﻪ ﺩﺍﺭﺍﯼ ۹۹۹۹۹ ﺟﻮﯼ ﺍﺳﺖ، ﻭ ﻧﯿﻤﯽ از آبﻫﺎ ﺩﺭ ﺁﻥ ﮐﻮﻩﻫﺎﺳﺖ. ﺁﺏ ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﻭ ﺍﺯ ﻃﺮﯾﻖ ﺁﻥ ﺟﻮﯼﻫﺎ ﻭ ﮔﺬﺭﮔﺎﻩﻫﺎ ﺑﻪ ﺯﻣﯿﻦ ﻫﻔﺖ ﺍﻗﻠﯿﻤﯽ ﻣﯽﺭﻭﺩ ﻭ همۀ ﺁﺏﻫﺎﯼ ﺩﺭﯾﺎﻫﺎﯼ ﺯﻣﯿﻦ ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎﺳﺖ….²
 دهم: مرغان، یکصدو ده سرده، سیزده سردۀ ایشان چون سیمرغ، کَرشِفت، آلوه، کرکس که «دالمن» خوانند….³

 و درخت دربردارندۀ همۀ تخمهﻫﺎ (وَن هَرو ْسپ تخمگ) را در میان دریای فراخکرد آفرید که همۀ انواع گیاهان از آن رویند و سیمرغ در آن آشیان دارد. هنگامی که به پرواز درآید، تخم خشک را به آب افگند و آن ﺗﺨﻢﻫﺎ با باران، باز بر زمین باریده شوند….⁴

 ﺩﺭ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻭ ﺑﺮﺭﺳﯽ، ﭘﯿﺮﺍﻣﻮﻥ ﺍﻓﺴﺎﻧﻪﻫﺎ ﻭ ﺍﺳﻄﻮﺭﻩﻫﺎﯼ ﺑﺎﺳﺘﺎﻧﯽ، ﮔﺎﻩ ﺑﻪ ﭘﺮﺳﺶﻫﺎ و یا به مواردی ﻣﯽﺭﺳﯿﻢ ﮐﻪ ﻫﺮ ﺧﻮﺍﻧﻨﺪۀ ﺟﻮﯾﺎﯾﯽ ﺭﺍ به سوی ﯾﮏ ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻣﻌﻨﺎﺩﺍﺭ ﺭﻫﻨﻤﻮﻥ ﻣﯽﺩﺍﺭﺩ ﮐﻪ ﺁﯾﺎ ﺩﺭ ﭘﺲ ﺍﯾﻦ ﺍﻓﺴﺎﻧﻪﻫﺎ ﻭ ﺍﺳﻄﻮﺭﻩﻫﺎ، ﭘﻬﻠﻮﺍﻧﯽﻫﺎ ﻭ ﺣﻤﺎﺳﻪﻫﺎ؛ ﺣﻘﺎﯾﻘﯽ ﻋﯿﻨﯽ، ﻣﻠﻤﻮﺱ ﻭ ﯾﺎ ﺫﻫﻨﯽ ﻭ ﺍﻧﺘﺰﺍﻋﯽ ﭘﻨﻬﺎﻥ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ! ﺁﯾﺎ ﺍﺳﻄﻮﺭۀ ﻓﻼ‌ﻥ؛ ﻓﻼ‌ﻥ ﻣﻌﻨﺎﯼ ﻧﻬﺎﻧﯽ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺩﺭﻭﻥ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﯾﺪﮎ ﻣﯽﮐﺸﺪ ﻭ ﯾﺎ ﺑﻪ ﺳﺨﻨﯽ ﺩﯾﮕﺮ: ﺁﯾﺎ ﺍﯾﻦ ﺍﻓﺴﺎﻧﻪﻫﺎ ﻭ ﺍﺳﻄﻮﺭﻩﻫﺎ، ﺟﺪﺍ ﺍﺯ ﻣﻔﺎﻫﯿﻤﯽ ﺍﻓﺴﺎﻧﻪﺍﯼ، ﻣﯽﺗﻮﺍﻧﻨﺪ ﻧﺸﺎﻧﻪﻫﺎ ﻭ ﯾﺎ ﻣﺼﺎﺩﯾﻘﯽ ﺍﺯ ﻭﺍﻗﻌﯿﺖﻫﺎ ﺑﺎﺷﻨﺪ!
 ﻧﮑﺘﻪ ﺑﺴﯿﺎﺭ ﻣﻬﻤﯽ ﮐﻪ ﺍﻏﻠﺐ ﺩﺭ ﺍﺩﺑﯿﺎﺕ ﻣﺎ، ﭘﺲ ﺍﺯ ﺳﺪﻩﻫﺎﯼ ﭘﻨﺠﻢ ﻭ ﺷﺸﻢ ﻫﺠﺮﯼ، ﺑﻪ ﺷﮑﻞ ﮔﺴﺘﺮﺩﻩ ﻭ ﺁﺷﮑﺎﺭﯼ ﻧﻤﺎﯾﺎﻥ ﺍﺳﺖ، ﭘﯿﻮﻧﺪﯼﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﯿﺎﻥ ﺍﺩﺑﯿﺎﺕ ﻭ ﮔﺎﻩ ﺍﺩﺑﯿﺎﺕ ﺣﻤﺎﺳﯽ، ﻭ ﻋﺮﻓﺎﻥ ﺩﯾﺪﻩ ﻣﯽﺷﻮﺩ. ﺗﺼﻮﻑ ﺩﺭ ﮐﺸﻮﺭ ﻣﺎ، ﺑﻪ ﺗﺤﻘﯿﻖ ﯾﮏ ﭘﺪﯾﺪﻩﺍﯼﺳﺖ ﺑﺎ ﺭﯾﺸﻪﻫﺎﯾﯽ ﻭﺍﺭﺩﺍﺗﯽ ﻭ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﺎ ﺁﻏﺎﺯﻩﻫﺎﯾﯽ ﻣﻨﺤﺼﺮﺑﻔﺮﺩ ﻭ ﺑﻮﻣﯽ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺟﺮﯾﺎﻥ ﺭﺷﺪ ﻭ ﺷﮑﻮﻓﺎﯾﯽ ﺧﻮﺩ، کمﮐﻢ ﺑﻪ ﺟﻬﺎﻥ ﺍﺩﺑﯿﺎﺕ ﻧﯿﺰ ﺭﺍﻩ یافته است…، ﻣﻨﻄﻖﺍﻟﻄﻴﺮ ﯾﮏ ﺷﺎﻫﮑﺎﺭ ﺍﺩﺑﯽﺳﺖ؛ ﺍﻣﺎ ﺁﯾﺎ ﺁﻥ ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﯽ ﮐﻪ ﻋﻄﺎﺭ ﺍﺯ ﻭﺟﻮﺩ، ﻫﺴﺘﯽ ﻭ ﻣﺎﻫﯿﺖ ﺁﻥ ﺳﯿﻤﺮﻍ ﺍﻓﺴﺎﻧﻪﺍﯼ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺍﺳﺖ، ﻣﯽﺗﻮﺍﻧﺪ ﺑﻪ درستی و به ﺣﻘﯿﻘﺖ ﻧﺰﺩﯾﮏ ﺑﺎﺷﺪ ﻭ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟
 ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣﺎﻝ شاید، برداشتهایی از این دست، ﺩﺭ نگاه ﻭ ﺍﺯ ﻣﻨﻈﺮﯼ افسانهﺷﻨﺎﺧﺘﯽ، دیدگاهﻫﺎ ﻭ ﯾﺎ ﮔﻤﺎﻧﻪﻫﺎﯾﯽ بیش نباشند ﮐﻪ هیچﮔﺎﻩ نیز ﻧﺘﻮﺍﻥ ﺑﻪ ﺩﺭﺳﺘﯽ ﻭ ﯾﺎ به ﻧﺎﺩﺭﺳﺘﯽ ﺁﻧﻬﺎ ﭘﯽﺑﺮﺩ، ﺍﻣﺎ ﺑﺮﺧﯽ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭﯼ ﺍﺯ ﺍﻫﻤﯿﺖ ﻭ ﺍﺭﺯﺷﯽ ﻭﺍﻻ‌، ﺩﺭﺧﻮﺭ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﻭ ﺗﻌﻤﻖ بسیار هستند.

_ از مقالۀ «نگاهی تطبیقی به برخی از افسانهﻫﺎ در ادبیات فارسی»،
تیرماه ۹۴، ㄠ


-----------------------
 ¹. مینوی خرد، بند ۶۱
 ². بندهش، ص ۱۵ و ص ۱۵۰
 ³.  بندهش، ص ۷۹ و ص ۱۰۱
 ⁴. زادسپرم، بند ۳۹ و بند ۴۰ 


ـــــــــــــــــــــــــ
 برخی منابع 

 [۱] ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﻋﻄﺎﺭ، ﻣﺤﻤﺪ (۱۳۷۲) "ﻣﻨﻄﻖﺍﻟﻄﻴﺮ" ﺗﻬﺮﺍﻥ، مرکز نشر دانشگاهی
 [۲] (۱۳۶۴) "ﻣﻴﻨﻮﯼ ﺧﺮﺩ" ترجمه: دکتر احمد تفضلی، ﺗﻬﺮﺍﻥ، انتشارات توس
 [۳] ﺩﺍﺩِﮔﯽ، فَـرنبَغ (۱۳۶۹) "ﺑﻨﺪﻫﺶ" کتابخانه مرکز اسناد و دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ﺗﻬﺮﺍﻥ، انتشارات توس


دنبالک ها: > ﻭﺍﮊﻩﻧﺎﻣﻪ 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرها()