ﻭﺑﻼﮒ ﺭﺳﻤﯽ م.ا (مِه)

درباره وبلاگ

بایگانی

دسته‌بندی

فهرست

‌پیوست

نویسندگان

ابر برچسب‌ها

لینک‌های روزانه

آمار وبلاگ



Admin Logo
themebox Logo
google-site-verification: google91dcd585aebc87c6.html


نویسنده :م. ا (مِه)
تاریخ:پنجشنبه 24 خرداد 1397-09:43 ب.ظ

واقعﮔﺮﺍﻳﯽ (۲۰)


  ۱-۳-۲  جهانﺷﻨﺎﺧﺘﯽها، اندیشمندان، عارفان و فیلسوفان ایرانﺯﻣﻴﻦ:
  
 • مهرباوری:¹
 در ایران کهن ـ به گمان از پایانهﻫﺎﯼ دوران نوسنگی ـ به آرامی گونهﺎﯼ از باورهای میتولوژیک به نام «مهرباوری» شکل گرفت…

 بطورکلی دربارۀ علل و انگیزهﻫﺎﯼ پیدایش و گسترش باورهای میتولوژیک در جهان، با توجه به بسیاری ناشناختهﻫﺎ در این زمینه، و وجود روزنهﻫﺎﻳﯽ بسته و تاریک به گذشتهﻫﺎﯼ دور، نمیﺗﻮﺍﻥ بدون در نظر گرفتن هر احتمالی، به ضرس قاطع نتیجه گرفت…، ولی در باب اثرها و کنشﻫﺎﯼ دوسویه میان این عقاید و نوع زندگی مردم و تأثیرهای به جاماندۀ فرهنگی در سرزمینﻫﺎﯼ گوناگون، میﺗﻮﺍﻥ به این پاسخ رسید که در ایران کهن، این باورها، بیشتر، بر پایۀ ارزش و اهمیتی که رفتار و منش انسانﻫﺎ در مانایی، حفظ و بقای اجتماعات داشت، هویت یافت! و سپس با گذشت زمان بود که به ضرورت، دربرگیرندۀ تفاسیر و تأویلاتی نیز از نوع جهانﺷﻨﺎﺧﺘﯽهای میتولوژیک شد…
 
 میتولوژی، دانشی تطبیقیﺳﺖ که از اصول و قواعد خاصی پیروی میﮐﻨﺪ؛ تطبیقی در مجموعهﺍﯼ از فرآیندهای شناختی که بر پایۀ روشﻫﺎﯼ علمی به پیش میﺭﻭﻧﺪ؛ بدینگونه که در این مجموعه، اگرچه هدف از هر فرآیند، روشن و مشخص، و واجد محتوایی میتولوژیکی باشد، ولی برای پژوهشگر، هدف نهایی که از مجموعۀ این هدفﻫﺎ دست دهد، همیشه و از پیش، خود را بروز نمیﺩﻫﺪ، زیرا این هدفِ نهایی لزوماً برخوردار از درونمایهﺍﯼ میتولوژیک نیست و گهگاه مضمونی کاربردی نیز دارد؛ برای نمونه،
 چنانچه موضوع بررسی، شناخت تطبیقی میان پدیدۀ میترایسمِ دوران کهن، در سرزمینﻫﺎﯼ ایران، هند و روم باستان باشد، پس نخستین فرآیند شناخت، کشفِ ویژگیﻫﺎﯼ هر یک از آنها بر پایۀ روشﻫﺎﯼ علمیﺳﺖ و لذا ویژگیﻫﺎﻳﯽ که بر پایه حدس و گمانهﻫﺎﯼ غیرمعتبر باشند از دایره این پژوهش حذف میﺷﻮﻧﺪ (مانند اینکه بگوییم میترایسم زادۀ تخیلات کودکان باستانی است). سپس در فرآیند دیگری، به این موضوع پرداخته میﺷﻮﺩ که با توجه به بسیاری ناشناختهﻫﺎ در این گستره، آیا امکان درستی نتایج مقایسه، میان ویژگیﻫﺎﯼ کشفﺷﺪﮤ هر یک با دیگری وجود دارد و یا نه!  و چنانچه ویژگیﻫﺎﯼ شناختهﺷﺪﻩ، ویژگیﻫﺎﯼ بنیادی و اساسی باشند پس چنین امکانی وجود دارد…، و از اینرو در فرآیندی بعدی به کار جداسازی ویژگیﻫﺎﯼ یکسان از خصوصیات نایکسان پرداخته میﺷﻮﺩ؛ با این شرط که این شباهتﻫﺎ و تفاوتﻫﺎ، واقعی و ریشهﺍﯼ باشند و نتیجۀ گمانﻫﺎﯼ واهی، خیالبافیﻫﺎ و خطاهای گزارهﺍﯼ نباشند… و بدینگونه است که در دنبالۀ این پژوهش میﺗﻮﺍﻥ به همسنجی و مقایسه شباهتﻫﺎ و تفاوتﻫﺎﯼ میان آنها پرداخت، به این امید که از این تطبیق به یک هدف و نتیجۀ علمی رسید.² ← ص ۲


ص ۲
  در واقع نتیجۀ نهایی که دست دهد، میﺗﻮﺍﻧﺪ در حوزهﻫﺎﯼ دیگری؛ مانند جامعهﺷﻨﺎﺧﺘﯽ و یا جفرافیای انسانی و غیره باشد…، چنانچه نتیجۀ بررسی تطبیقی ما نیز میﺗﻮﺍﻧﺪ آن باشد که میترایسم در ایران کهن، برخلاف نوع هندی که بیشتر بر جنبهﻫﺎﯼ رهبانی تکیه داشت و همچنین گونه غربیﺍﺵ که غالباً بر مدار جهانﺷﻨﺎﺧﺘﯽهای میتولوژیک و تفسیرِ سمبلﻫﺎ و نمادها استوار بود، در ایران کهن، بیشتر، درسِ رفتار و  عمل بود.³ و لذا میترایسم در هر سرزمینی، مساوی است با مجموع میترایسم و فرهنگ آن سرزمین، که با تجزیه این معادله به اجزای نخست، ما میﺗﻮﺍﻧﻴﻢ به یکی از حساسﺗﺮﻳﻦ ویژگیﻫﺎﯼ هر یک از این جوامع باستانی دست یابیم، و این دیگر یک مقولۀ جامعهﺷﻨﺎﺧﺘﯽ است و نه میتولوژی…. 

 • باور به ایزدان متعدد (ایزدان باوری):⁴ 
 در ایران، نشانهﻫﺎﯼ این باور در کتیبهﻫﺎ و ﺑﺴﻴﺎﺭﯼ آثار به جامانده از دوران باستان وجود دارد…، ولی دربارۀ چگونگی شکلﮔﻴﺮﯼ و به ویژه ریشهﻫﺎﯼ این باور در ایران (با توجه به ارتباط ایران در آن دوران با کشورهای یونان و روم) آگاهیﻫﺎﯼ چندان جامعی موجود نیست، لذا در این موضوع، نیاز به پژوهشﻫﺎ و تحقیقات علمی بیشتری احساس میﺷﻮﺩ.
 اما آنچه در این باره میﺗﻮﺍﻥ گفت آنست که این باور پس از شکلﮔﻴﺮﯼ، بسان آیینی با 'مهرباوری' درآمیخت…، و همچنین پس از پیدایی دین زردشت (در دوران توسعه دین زردشت)، باور به این ایزدان، منسوخ نشد بلکه با محتوایی از یکتاپرستی در انواع، فرم، و دستهﺑﻨﺪﯼ خاصی در کتاب اوستا سازمان یافت…
 در ایران باستان، هر یک از این ایزدان، به سبب ویژگی برجسته و خاصی که دارا بود در هر بخش از زندگی عموم، نمود و حضور ﻳﺎﻓﺖ تا به آنجایی که در ضمن آیینﻫﺎ، مناسبتﻫﺎ، جشنﻫﺎ و مراسم عمومی، ستایش و بزرگداشت میﺷﺪ…. 

 •  نیاکان باوری:
 نشانهﻫﺎﯼ اندکی نیز از گرایش به نیاکان باوری در ایران باستان، وجود دارد که به ناحیه نورستان (در شرق افغانستان) مربوط میﺩﺍنند… [نیازمند پژوهش]
 نیاکان باوری، به مفهوم پرستش⁵ نیاکان نیست، بلکه بر اساس این باور، ارواح نیاکان برای نسل به جامانده از خود، ﻧﻘﺶ ﻳﮏ پیوندی ﺭﺍ میان جهان مادی و ﻏﻴﺮمادی ﺍﻳﻔﺎ ﻣﯽکنند و لذا رعایت آداب و مقرراتی لازم میﺷﻮﺩ، که ارج‌نهادن و بزرگداشت نیاکان، ﺑﺮﺍﯼ ﻫﻤﺮﺍه ﺷﺪﻥ ﺁﻧﺎن ﺑا ﻓﺮﺯﻧﺪﺍن ﺧﻮیش، بخشی از ﺍﻳﻦ ﺁﺩﺍﺏ است…. 

 • دین زردشت

_خردادماه ۹۷، ㄠ


-----------------  
n ¹. mithraïsme
 رجوع کنید: واژهﻧﺎﻣﻪ ۳، میترایسم

 ². در واقع بکارگیری روش تطبیقی در دانش میتولوژی، از آن جهت نیز هست که بررسی و مطالعه در این زمینه از فرم و محتوای رمزگونه و ناباورانه بیرون آید و حیثیت علمی به خود گیرد…

³.  آنﺳﺎﻥ که گویی ایزد مهر، هدفش آموزش و درسِ درستﭘﻴﻤﺎﻧﯽ به آن مردم باشد، تا بدینگونه به همبستگی و اتحاد فردی و اجتماعی آنها کمک شود و درنهایت یاریﺭﺳﺎﻥ پیشرفت و ماندگاری این جوامع باشد:
 در اوستا از برخی صفاتِ فرشتگان پیش از دین زردشت سخن گفته شده، در مهریشت، میﺧﻮﺍﻧﻴﻢ:
 «مبادا که پیمان بشکنی: نه آن [پیمان] که با یک دُروَند (دنیادوست) بستهﺍﯼ، و نه آن [پیمان] که با یک اَشَوَن (رهرو راستی) بستهﺍﯼ، چه [پیمان] با هر دوان (هر دو آنها) درست است.» (اوستا، مِهریَشت، کردۀ یکم ـ ۲) 

n ⁴. Polythéisme 

 ⁵. پرستیدن در لغت به معنی بندگی کردن، عبادت کردن، خدمت کردن، ستایش کردن و دوست داشتن بسیار، آمده است، و واژۀ «پرستیده» به معنی کسی یا چیزی است که آن را بپرستند و ستایش کنند…، و لذا در مفهومِ این واژه میﺗﻮﺍﻥ گفت که آن چیزی به مفهوم 'پرستیده' است که سزاوار بندگی کردن، عبادت، خدمت، ستایش و دوست داشتن بسیار باشد و چنین امری محقق نمیﺷﻮﺩ مگر آنکه برای ذهن آدمی ثابت شود که 'پرستیده' سزاوار و شایسته پرستش است…، از اینرو چنانچه انسانﻫﺎﻳﯽ باشند که ویژگی و صفتِ کسی را شایستۀ ستایش بدانند و یا طی مراسمی وی را بزرگداشت کنند، و یا فرد یا چیزی را در حد بسیار زیادی دوست بدارند، یا بندگی شهریاری کنند، و یا خدمتگزاری برای رفتگان خود باشند…؛ اگرچه عمل ایشان در لغت، ممکن است به معنی پرستش باشد، ولی همیشه به مفهوم حقیقی، در درون آنان، پرستشی رخ نداده است….
«إلهُکُمْ إِله واحِد»



نظرها() 

دنبالک‌ها: واژهﻧﺎﻣﻪ ۳ 



شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic