ﻭﺑﻼﮒ ﺭﺳﻤﯽ م.ا (مِه)

درباره وبلاگ

بایگانی

دسته‌بندی

فهرست

‌پیوست

نویسندگان

ابر برچسب‌ها

لینک‌های روزانه

آمار وبلاگ



Admin Logo
themebox Logo
google-site-verification: google91dcd585aebc87c6.html


نویسنده :م. ا (مِه)
تاریخ:سه شنبه 18 مهر 1396-12:51 ق.ظ

واقعﮔﺮﺍﻳﯽ (۱۶)


    ۲-۱-۳  هنر در چین باستان:

 اندکی دربارۀ هنر: 
در نگاهِمان گمانهﻫﺎﻳﯽ داریم، تا به آن هنگام که دادهﻫﺎ، مقدمات و اجزای شرایطی را گردهم آوریم، صحنهﻫﺎﻳﯽ سازیم، شبیهﺳﺎﺯﯼ کنیم تا سرانجام دریابیم، واقعیت چه و چگونه بوده است، ولی انگار، قطعیتی نیست! به گفتۀ دکتر زرینﮐﻮﺏ: «در تاریخ، ملاک یقین چیست…».¹
 و همان قضیۀ مرغ و تخمﻣﺮﻍ که بالاخره، نخست مرغ بوده است یا تخم مرغ! و در موضوع پیدایش هنر؛ اینکه آیا نخست، کشفِ زیبایی بود و یا خلقی کاربردی!
 انسانﻫﺎ در مسیر پیشرفت خود، از غارها بیرون آمدند؛ کلبهﻫﺎﯼ گلی، شکار، کشاورزی، پرورش دام…، ابزارها، پلاکﻫﺎ، ظروف سنگی، سفالی، همراه با نقوشی از حیوانات و نمادهایی از باورها و هویت…، ولی آیا اندیشۀ آدمی در این فرگشت مغزی، صورتی را از پیش یافت و یا نه! 

 نخستین نشانهﻫﺎ و ردپاهای هنر در سرزمین چین به هزارهﻫﺎﯼ پنجم تا دوم پیش از میلاد، به فرهنگﻫﺎﯼ باستانی آنان در حاشیهﻫﺎﯼ دره رود زرد و رود یانگ تسه بازمیﮔﺮﺩﺩ: مجموعهﻫﺎﻳﯽ بسیار از ظروف سفالی، ساخته‌شده از خاک رس زرد همراه با طرحﻫﺎﻳﯽ هندسی و طرحﻫﺎﻳﯽ از جانورانی نمادین با خطوطی به رنگ سیاه، کاسهﻫﺎﯼ سفالی لعابدار، بشقابﻫﺎﯼ سفالی طراحی‌شدۀ خاکی رنگ، تراشهﻫﺎ و آویزهای سنگی زینتی…  
 در واقع هر یک از این آثار کشف‌شده، گویای هویتِ طایفهﺍﯼ باستانی است که میﺗﻮﺍﻧﺪ نشانﺩﻫﻨﺪﮤ باوری کهن و عجین در سنت و فرهنگ هر یک از طوائف باشد؛ برای نمونه، نقش ماهی که نماد یکی از اقوام ساکن در دهکدۀ «بانپو»² بوده است، میﺗﻮﺍﻧﺪ گویای باورش به منزلۀ یک «توتم»³ باشد….

 از هزارۀ دوم پیش از میلاد، همزمان با عصر برنز و پیدایش خط چینی، چینیان به ساخت ابزار و ظروف برنزی پرداختند؛ ابزارها، سلاحﻫﺎ و ساخت ظروف برنزی با تندیسگری در طرحﻫﺎﻳﯽ آیینی…
 هنر از همان اوان پیدایی خود در سرزمین چین، جلوهﺍﯼ از باور بود؛ بیشتر یک سرمشق، پرورش اخلاق، منش و نشانی از پارسایی.
  «متون باستانی چین» که پیشینهﺍﺵ به پایانهﻫﺎﯼ هزارۀ دوم و سدهﻫﺎﯼ نخست هزارۀ اول پیش از میلاد بازمیﮔﺮﺩﺩ، حاوی مضامینیﺳﺖ که نه تنها به خاستگاه فلسفه و سنت چینی اشاره دارد بلکه گویای آن هنری نیز هست که از برِ باورها و سنت آن مردمان شکفت. این متون که پس از گذشت سدهﻫﺎ، بدست کنفوسیوس در مجموعهﺍﯼ گردآوری، و سپس در دورۀ دودمان هان، بازگردانی شد؛ در بخش شعر، دربرگیرندۀ ۳۰۰ قطعه از سرودﻫﺎﯼ جشنﻫﺎﯼ مردمی و دولتی، نمایشﻫﺎ و مراسم قربانی، و روابط میان زنان و مردان است که در زمرۀ آثار هنری فولکلوریک⁴ دوران باستان به شمار میﺭﻭﺩ…، و همچنین در بخش موسیقی، از هماهنگی قسمتﻫﺎﯼ هر قطعه، ریتم و درنهایت همراهی و هماهنگی با احساسات و تأثیر و هدایت آن بر روی اخلاق انسانﻫﺎ سخن گفته شده است…. 

از سدهﻫﺎﯼ پایانی هزارۀ اول پیش از میلاد تا سدهﻫﺎﯼ نخستین هزار اول میلادی، مقارن با فرمانروایی دودمانﻫﺎﯼ «چین» و «هان»، قلمروی سرزمین چین گسترش یافت؛ از سوی باختر تا به آسیای میانه، و از خاور، کشورهای کره و اندونزی…، آنگونه که در گذر دوران، برآیندش دگرگونیﻫﺎﻳﯽ شد که در بسیاری از زمینهﻫﺎﯼ اجتماعی برای خود و کشورهای درگیر و همسایگان به بار آورد؛ از جمله، کنشﻫﺎﯼ دوسویۀ فرهنگی که هم برای چینیان و نیز برای دیگر اقوام، دستآوردهای بسیار ارزشمندی را با خود به همراه داشت. ← ص ۲


ص۲
 در واقع آن زمان، چین کشوری پیشرو بود و در بسیاری از زمینهﻫﺎ؛ مانند کشاورزی، معدن، ریختهﮔﺮﯼ، ساخت کاغذ، ابریشم، قطبﻧﻤﺎ… به نوآوریﻫﺎ و نویابیﻫﺎﯼ گوناگونی دست یافته بود؛ پیشرفتﻫﺎﻳﯽ که درنهایت به بالندگی و اعتلای بیشتر فرهنگ و هنر آن مردمان انجامید…، و از سوی دیگر نیز، چینیان در روند گسترش و توسعه قلمروی خود، مواجه با گروهﻫﺎ و مردمانی با پیشینه، سنن و فرهنگﻫﺎﻳﯽ گاه نزدیک و یا دور از اصل و ریشۀ خود بودند که این نیز خود، عاملی دیگر در رشد کمی و کیفی فرهنگ آنان شد؛ مجموعه عواملی که از آن پس، آوای شکوفایی فصل نوینی را در فرهنگ آن سرزمین سر داد….

 از سال هزار پیش از میلاد در چین، قلم خطاطی ساخته شد؛ نخست، نوشتن بر روی پوست خیزران، سپس از سدۀ دوم پیش از میلاد نوشتن بر روی ابریشم، و از سدۀ دوم میلادی نوشتن بر روی کاغذ آغاز شد.
 در واقع خط، زبانیﺳﺖ نوشتاری که نخست بصورت طرحﻫﺎﻳﯽ تصویری بود که این طرحﻫﺎ، کارمایه و قابلیتی دوسویه داشت؛ از یکسو در کنارِ زبان گفتاری، توان انتقال آگاهیﻫﺎ و اطلاعات، میان انسانﻫﺎ را دارا بود، و از سوی دیگر توان توصیف دریافتﻫﺎ و سهش احساسات را نیز به همراه داشت؛ چیزی که درنهایت، همان کشف زیبایی شد…
 و اما در مسیر پیشرفت جوامع انسانی، این طرحﻫﺎ به همراه قابلیتﻫﺎﯼ دوسویهﺍﺵ به علت نیازها و ضرورتﻫﺎﯼ کاربردی، و با وجود اینکه در ذات پیوستهﺍﻧﺪ و جداشدنی نیستند، ولی به آرامی و بصورت قراردادی از همدیگر تفکیک و جدا شدند، آنگونه که یکی به زبان نوشتاری و دیگری به نقاشی (زبان نقشﻫﺎ) منتهی شد.

 در چین، هنر خوشنویسی بر پایۀ شیوۀ ترسیم حروف و علائم است، آنگونه که هدف غایی، انتقال مضمونِ نوشتهﻫﺎ نیست و از اینرو به هنر طراحی و نقاشی نزدیک است و شاید بتوان آن را گونهﺍﯼ از هنرِ نقاشیخط دانست. قلمی که در چین برای خوشنویسی به کار میﺭﻭﺩ همان قلمﻣﻮﻳﯽ است که در نقاشی کاربرد دارد و مرکب نیز از مواد خاص و فشردهﺍﯼ ساخته میﺷﻮﺩ که مطابق با ذات هنر، بوی خوشایندی دارد. قلمﻣﻮ و مرکب بسته به میزان رقیق کردن با آب، تنوعی از خاکستریﻫﺎ را پدید میﺁﻭﺭﻧﺪ. حرکت قلم، به یکباره و سریع رخ میﺩﻫﺪ و میان هر دو نواخت، ایست و وقفهﺍﯼﺳﺖ؛ قلمی که انگار به جای نوشتن، سرگرم پایکوبیﺳﺖ!  ادامه دارد…

_ مهرماه ۹۶، ㄠ




------------
¹. دو ﻗﺮﻥ ﺳﮑﻮﺕ، ص ۲۳
². دهکدهﺍﯼ در نزدیکی شهر شیان از استان هوبی

n ³. Totem
 گمان ﺍﺳﺖ ﮐﻪ شکل اصلی واژۀ توتم، از واژهﺍﯼ در یکی از زبانﻫﺎﯼ بومی امریکای شمالی (زبان اوجیبوا، 'ojibwe') با تلفظ «o.te» باشد….
 نکتۀ دیگر اینست که از زمانﻫﺎﯼ کهن، توتمﺑﺎﻭﺭﯼ در میان اقوام بومی امریکایی رایج بوده است، و چنانچه فرضیۀ «تنگۀ برینگ» و مهاجرت اقوامی از آسیای شمال شرقی به شمال غربی خشکی امریکا در حدود ۲۰ یا ۱۲ هزار سال پیش، درست باشد، آنگاه میﺗﻮﺍﻥ گمان کرد که تا اندازهﺍﯼ هر چند اندک، ریشهﻫﺎﯼ مشترکی نیز میان باورها و اعتقادات اقوام کهن آسیایی و امریکای نخستین وجود داشته است….

n ⁴. Folkloric



نظرها() 

دنبالک‌ها: واژهﻧﺎﻣﻪ ۲ 

لیلا
سه شنبه 18 مهر 1396 09:14 ق.ظ
بیست و لایک به این مطلب
پاسخ م. ا (مِه) : سپاس


ساخت وبلاگ در میهن بلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | اخبار کامپیوتر، فناوری اطلاعات و سلامتی مجله علم و فن | ساخت وبلاگ صوتی صدالاگ | سوال و جواب و پاسخ | رسانه فروردین، تبلیغات اینترنتی، رپرتاژ، بنر، سئو