ﻭﺑﻼﮒ ﺭﺳﻤﯽ م.ا (مِه)

درباره وبلاگ

بایگانی

دسته‌بندی

فهرست

‌پیوست

نویسندگان

ابر برچسب‌ها

لینک‌های روزانه

آمار وبلاگ



Admin Logo
themebox Logo
google-site-verification: google91dcd585aebc87c6.html


واژهﻧﺎﻣﻪ۳
کاربردی در وبلاگ نامک
بر پایۀ فرهنگﻫﺎﯼ زبان فارسی و واژهﻧﺎﻣﻪهای آزاد



 واژه نوع واژه
 زبان تلفظ معنی مدخلﻫﺎﯼ فرعی

 

 دوآلیسم  ـ   ا.  [فر.] «dualisme»  شرایط دوگانه، دوگانگی، ثنویت…، در فلسفه؛ دیدگاهی که جهان را در دو «وجود» و یا دو «اصل» توضیح دهد…، در روانشناسی؛ دیدگاهی که ویژگی‌های فیزیکی انسان را متفاوت با خصوصیات ذهنی‌اش بداند و لذا می‌گوید که ذهن آدمی را نمی‌توان بر پایۀ فیزیکِ بدن توضیح داد…، در إلهیات؛ الف) مفهومی که جهان، بدست نیروهای نیک و بد (خیر و شر) اداره می‌شوند. ب) این مفهوم که انسان دارای دو 'وجود' فیزیکی و روحی است….  از واژۀ لاتین 'duālis'  از ریشۀ 'duo' و ریشۀ هند-اروپایی 'dwo' به معنی 'دو'
 ر.ک  چکیده‌ها و مقاله‌ها، واقع‌گرایی (۲۲)

 زندیک ـ  ص. ا (زَ) به معنی کسی که اوامر و نواهی کتاب زند و پازند را عمل کند… و در معنای خاص به معنی گژباور و دشمن دین مزدیسنا، که در معنای اخیر، معرب آن زندیق است که به کسی می‌گویند که مرتد، ملحد، دهری و بیدین باشد… ریشۀ این واژه بطور قطع معلوم نیست و گمان است که از واژۀ «زنده» اوستایی باشد.  || زندیکان: جمع زندیک، بطورکلی به جنبش‌های منشعب از دین زردشت می‌گویند؛ مانند مانویان
در ادبیات فارسی، مانی به هنرمندی و صورتگری شهرت دارد و کتاب او 'ارتنگ' آراسته به نقش و نگارهای دلکش بوده است، ولی اینکه نام او را گاه در کنار گبر و ملحد جای دهند نکته‌ای است که به شرایط اجتماعی- سیاسی آن دوران بازمی‌گردد... 
 ر.ک  چکیده‌ها و مقاله‌ها، واقع‌گرایی (۲۱)

 ژنتیک ـ  ا. [فر.]  «génétique» علم توارث، علم پیدایش، شاخه‌ای از علم زیست‌شناختی است که درباره جابجایی و انتقال صفات از پدرومادر به فرزندان، بررسی می‌کند...، این علم در موضوع ماهیتِ عوامل پدید‌آورنده صفات ارثی و چگونگی عمل آنها در دوران‌های گوناگونِ زیست گفتگو می‌کند، و بدین‌گونه روالِ شکل‌گیری ویژگی‌های فردی و نژادی را برای ما روشن می‌سازد..، امروزه علم ژنتیک در همه رشته‌های علوم زیستی؛ مانند پزشکی و کشاورزی کاربرد دارد و دارای شاخه‌های گوناگون؛ چون ژنتیک عمومی، ژنتیک جانوری، ژنتیک گیاهی، ژنتیک انسانی، ژنتیک میکروبی و مهندسی ژنتیک است... || صفت: حالت و ساختمان و یا عملی از بدن است که سبب تمایز و ناهمسانی دو فرد در یک گونه می‌شود...
 
  نکته بسیار مهم، موضوع بهره‌گیری از این علم برای اصلاح نژادهای جانداران در راستای نیازهای انسانی است (تراریخته)، که اگرچه در ظاهر امر، و در یک مقطع زمانی کوتاه، ممکن است یک پیشرفت شایسته به نظر آید، ولی در عمل می‌تواند پیامدهای بسیار زیان‌آور و غیرقابل برگشتی برای حال و آیندۀ طبیعتی که انسان، بخشی از آن است را به بار آورد. 
در واقع جهش و سپس انتخاب ژن‌ها در مسیر فرگشت، باید بر پایه روند تغییر طبیعیِ شرایط زیستی و بصورت خودکار انجام گیرد. و همچنین برتری یک صفت به صفت دیگر، از نظر زمانی، هنگامی آشکار می‌شود که در روند خودبخودی فرگشت، این انتخاب صورت گیرد، و نه به رأی و تشخیص ما و یا به جهت منافع تجاری یا مصارف نظامی...؛ به عبارت دیگر در  هر بوم‌زیست، هر صفت از هر جاندار با دیگر صفات در آن جاندار، و همچنین با صفات  جانداران دیگر آن بوم‌زیست، در هماهنگی و تعادل است و از اینرو توجه به یک صفت ویژه، و تغییر آن می‌تواند در کل، باعث نابودی آن بوم‌زیست شود...
ر.ک  چکیده‌ها و مقاله‌ها، واقع‌گرایی (۲۵)

عدل ـ مص‌. ل.  ا.مص. [ع] (عَ)  دادگری، داد، دادگر و عادل، برابری و مساوات، کیفر، امر میانه، کَیْل و پیمانه، پایداری و استقامت، آهنگ و قصد در کارها
 در مذهب شیعه، عدل یکی از اصول دین اسلام است در این مفهوم که، عدل از صفات ثبوتی و کمالی خداوند است و لذا عدلِ خداوند مطلق است، پس هر آنچه وجود دارد عین عدل است و خیر و شری در آن نیست...

 در واقع نیک و بد، تجربه‌هایی انسانی‌ هستند و انسان به عدلی که مطلق است درک ندارد! ولی این به آن معنا نیست که بگوییم، همه چیز سر جای خود است و آنگاه دست بر روی دست بگذاریم و هیچ کاری نکنیم، بلکه باید بدانیم که فرمان خداوند هم عدل است و لذا قصد، آهنگ و انجام آن نیز عدل است!
ر.ک  چکیده‌ها و مقاله‌ها، واقع‌گرایی (۲۴)


 مزدکی ـ  ص. ن. (مَ دَ) منسوب به مزدک، پیرو مزدک، آیین مزدک، مزداکیسم، یک آموزه و دکترین مذهبی و فلسفی است که در پایانه‌های سدۀ سوم میلادی در ایران و چندین کشور همسایه بنیان گرفت. نام این مذهب از مزدک، فردی ایرانی و شارح این مذهب گرفته شده است که در پایانه‌های سدۀ پنجم میلادی در ایران، در زمان پادشاه، قباد ساسانی، رهبر جنبشی بر پایه این مذهب شد و پیروان بسیاری را پیدا کرد، ولی با مخالفت بزرگان ایران روبرو شد و پس از پیامدها و ماجراهای بسیار، سرانجام در دهه‌های نخست سدۀ ششم میلادی در زمان ولیعهدی انوشیروان، مزدک به همراه شمار بسیاری از هوادارانش، پس از جلسه‌ای مناظره، بدست عوامل حکومتی کشته شدند. 
 آیین مزدک با باور به پیروزی نیکی بر بدی، دربرگیرندۀ آموزه‌هایی دربارۀ ضرورتِ یاری به دیگران و برابری مالکیت بود، این آموزه‌ها در باورهای شماری از فرقه‌های مذهبی در ایران و روم پیشینه داشت و تا ابتدای سدۀ چهاردهم میلادی با ایجاد دسته‌ها و تشکل‌هایی در برخی از نواحی 'فلات‌ ایران'، 'آسیای‌ میانه' و آذربایجان دوام یافت.
ر.ک  چکیدهﻫﺎ و مقالهﻫﺎ ـ واقعﮔﺮﺍﻳﯽ (۲۳)
 
 میترایسم ـ  ا. [فر.] «mithraïsme»  مهرباوری، آیین مهر، یکی از کهنﺗﺮﻳﻦ مذاهب ایرانی شکلﮔﺮﻓﺘﻪ از باور به وجود ایزدی به نام میترا (مهر) است…، که در سه سدۀ نخست میلادی به سرزمین امپراتوری روم نفوذ کرد…. از واژۀ هند-ایرانی 'mitra' به معنی پیمان، سازش، و ریشۀ واژۀ هند-اروپایی 'mir' به معنی دوست 
 میترایسم، آیینی است که در حوزۀ دانش میتولوژی بررسی میﺷﻮﺩ. و رویهمرفته، بیشتر دانشمندان این حوزه بر این باورند که میترایسمی ک در غرب رایج شد، ریشه در میترایسم پارسی دارد، ولی برخی از کارشناسان نیز، با توجه به تفاوتﻫﺎﯼ آشکار و پنهان میان 'میترایسم رومی' و 'آیین مهر' ایرانی، ایندو را از هم جدا و دارای ریشهﻫﺎﻳﯽ ناهمسان میﺩﺍﻧﻨﺪ….
 ر.ک  چکیدهﻫﺎ و مقالهﻫﺎ ـ واقعﮔﺮﺍﻳﯽ (۲۰)